artikel

‘Alleen open systemen zijn acceptabel’

Business

De wereld waar de industrie onderleel van is, verandert razendsnel. Filosoof professor Ruud Veltenaar ziet ‘open’ als de enige weg voorwaarts voor de toekomst. ‘Alleen open systemen zijn acceptabel. Data die van ons als consumenten is, blijft van ons.’

‘Alleen open systemen zijn acceptabel’

Tekst: Leendert van der Ent

Filosoof professor Ruud Veltenaar begint met een anekdote. Tijdens een bijeenkomst voor onderwijzers waren deze hevig verontrust geraakt. Een spreker had namelijk voorspeld dat er over tien jaar robots voor de klas zouden staan. Ruud Veltenaar was de volgende spreker, waar men aan vroeg of hij dit ook verwachtte. ‘Zeker niet…’, antwoordde Veltenaar. Hij vervolgde: ‘…Want over tien jaar zijn er helemaal geen klassen meer.’ Het is kenmerkend voor zijn confronterende stijl.

Hoofdboodschap: de wereld zal de komende decennia radicaal veranderen. ‘Het gaat mij daarbij niet om de technologie, maar om de maximale positieve impact van technologie op een zo groot mogelijk deel van de samenleving. De focus verschuift van welvaart naar welzijn, van winst naar sociaal economische meerwaarde, van ego naar eco. De vierde industriële revolutie is een onderdeel van dit grotere geheel.’

Snelheid van verandering

De technologische vooruitgang groeit exponentieel. En exponentiële groei is voor mensen moeilijk te bevatten. ‘Als je de Amsterdam Arena waterdicht maakt en het gaat regenen’, vraagt Veltenaar, ‘Er valt een druppel en het aantal druppels verdubbelt per seconde. Hoe lang duurt het dan voordat de Arena tot de nok toe vol staat? Het duurt geen maand zoals sommigen misschien denken, het duurt slechts 46 seconden. ‘De snelheid wordt in het begin overschat en daarna onderschat.’

Veltenaar noemt dit zelf niet, maar het historische koersverloop van internetaandelen weerspiegelt dit. Overspannen verwachtingen eindigden in 2001 in een genadeloze crash, terwijl anno 2018 Apple en Amazon allebei al een beurswaarde van boven de 1.000.000.000.000 dollar hebben gehad.

Van die Big Tech moet Veltenaar niets hebben. Hun businessmodellen zijn in strijd met de democratisering van data, skills en IQ die hij verwacht.

Data, skills en IQ

Hij geeft een voorbeeld van kunstmatige intelligentie waarin die drie aspecten data, skills en IQ mooi samenkomen. ‘Het is 2017. Een Japanse vrouw van 37 meldt zich bij een Amerikaanse oncologiekliniek met een zeldzame vorm van longkanker. De diagnose van de specialisten: ‘We kunnen niets voor u doen, u heeft nog twee jaar te leven.’ Dan komt IBM Watson Oncology Advisor in het spel, dat big data koppelt aan kunstmatige intelligentie. Het relateert daarmee de specifieke kwaadaardige mutatie van de vrouw aan andere soorten tumoren, beschikbare (experimentele) medicijnen en andere therapeutische mogelijkheden. Binnen zeventien seconden rolt daar de suggestie voor een behandeling uit die 95 procent kans op genezing biedt.’

Inmiddels trekken steeds meer ziekenhuizen zich uit het project terug. Veltenaar: ‘Dat ligt niet aan de resultaten, maar aan het feit dat ze IBM niet vertrouwen met de data. Ze zoeken naar een open oplossing.’ Zo zal het overal gaan, verwacht Veltenaar. ‘Stel, in 2030 steekt er een ongeneselijk ziek meisje van twaalf jaar over, vlak voor de Tesla van een kerngezonde tachtigjarige. Wat beslist de autonome auto die via Internet of Things over alle gegevens beschikt? We weten het niet, want het is een gesloten systeem. Laten we voortaan dat soort beslissingen over aan Silicon Valley, waar alles wat technologisch kan en geld oplevert de markt op kan? Of eisen we voortaan true cost accounting en integrated reporting volgens de regels van de International Integrated Reporting Council?’ Als land is Nederland uitstekend geëquipeerd om ethische overwegingen rond technologie te maken. Maar voor Veltenaar staat al vooraf vast: ‘Data die van ons als consumenten is, blijft van ons. En dat geldt voor tachtig tot negentig procent van alle data. Die laten we toch niet afnemen om als dienst terug te kopen?’ Daarnaast: alleen open systemen zijn acceptabel.

Over Ruud Veltenaar

Ruud Veltenaar is filosoof en – ook al haat hij deze aanduiding – trendwatcher. Hij werkte als consultant bij Mc Kinsey, is senior partner bij Merestes Capital ltd. Hij heeft een aanstelling als bijzonder hoogleraar aan het Institute for International Business Schools en is gastdocent aan de London Business School, Nyenrode University, INSEAD en MIT.

Reageer op dit artikel