blog

Mensgericht automatiseren

Engineering

‘Mensgericht automatiseren nodig voor echte productiviteitswinst.’

Mensgericht automatiseren

Lean adepten staan kritisch tegenover automatisering. Maar niet negatief, zeker niet wanneer automatisering leidt tot verbetering in ergonomie of veiligheid. Het streven naar automatisering stond zelfs aan de wieg het huidige Toyota en haar bekende productiesysteem.
Eind negentiende eeuw zocht Sakichi Toyoda – overgrootvader van Toyota’s huidige CEO Akio Toyoda – naar een manier om weefgetouwen doelmatiger te maken. Dat leidde in 1924 tot het Type G weefgetouw, dat werd gekenmerkt door een automatische stop wanneer er een draad brak.
Deze ontwikkeling ligt aan de basis van het concept jidoka of “menselijke automatisering”. Jidoka betekent dat een machine stopt indien er een probleem optreedt. In het Engels wordt het vertaald als autonomation, een samentrekking van automation en autonomous. In het Nederlands zou je ook kunnen spreken van “autonomatisering”. Naast uitvoerende worden daarbij ook beoordelende taken naar de machine gebracht, zodat de machine autonoom reageert op problemen.

Geautomatiseerde verspilling

Voordat men automatiseert dient een proces in vergaande mate verbeterd en gestandaardiseerd te zijn. Zo niet, dan gaan we een proces automatiseren waarin zich nog verspilling bevindt. De verspilling is dan min of meer in beton gegoten, alsook de kosten die ermee samenhangen. Verspilling, – denk met name aan afkeur, intern transport, onnodige beweging en opslag – moet niet worden geautomatiseerd, maar geëlimineerd. Helaas zie ik nog talloze voorbeelden van dit soort “geautomatiseerde verspilling”.
Een neveneffect is dat het proces van continue verbetering wordt gefrustreerd. Hoe vaak word je niet geconfronteerd met problemen waaraan je zonder grote investeringen en lange doorlooptijden niets kan doen? Vaak het gevolg van geautomatiseerde processen die nog niet klaar waren om te worden geautomatiseerd.

Autonome automatisering

Om beoordelende functies over te kunnen laten nemen door een machine moet er nog wat meer water door de Rijn. Met hedendaagse technologie is het onvertraagd detecteren van allerlei variabelen niet het grootste obstakel. Uitdagender is de interpretatie ervan. Kijk naar de ontwikkelingen op het gebied van autonome voertuigen. Door een gebrek aan vertrouwen leidt technologie vooralsnog niet (en wellicht nooit) tot het rijden zonder individueel menselijk toezicht. Zo ook bij industriële automatisering. Daardoor zullen beloofde productiviteitswinsten niet 1-2-3 worden gerealiseerd.
Verveelvoudiging van productiviteit De automatische stop op Toyoda’s weefgetouw maakte het juist mogelijk om mens van machine te scheiden. Zo kon één persoon toezicht houden op meerdere machines. Het leidde tot een verveelvoudiging van de productiviteit. Deze mens-machine separatie op basis van autonomatisering is een belangrijk element binnen het Toyota productiesysteem.
Maar loop eens door een gemiddelde fabriek: bij iedere machine staat vaak een legertje aan toezichthouders. En vaak broodnodig ook, want machines worden geplaagd door storingen, lange steltijden, snelheidsverliezen, korte stops en afkeur. Het gevolg: hoge vaste kosten, dure toezichthouders en nauwelijks productiviteitswinst. Je kunt je afvragen of het proces voldoende gestandaardiseerd was en of er gedacht is aan mens-machine separatie op basis van Jidoka.

Gebrekkige flexibiliteit

De snelheid van machines dient te kunnen worden aangepast aan de marktvraag. Machines werken echter vaak het beste op de snelheid waarvoor ze ontworpen zijn. Werken op hogere snelheden is vaak niet voorzien. Werken op lagere snelheden leidt vaak tot problemen.
De consequentie is dat machines vaak ontworpen worden voor de maximaal voorziene vraag. En dat leidt tot relatief dure machines. Dure machines met hoge afschrijvingskosten die we vanuit financieel perspectief graag vol bezetten. Die we niet graag ombouwen om kortere series te produceren. Die we graag lang in gebruik hebben voordat we overstappen op een nieuwe generatie. En aangezien ze ook nog eens (indirecte) toezichthouders vergen, leidt automatisering ook tot een vast legertje indirecten, ongeacht de marktvraag. Al met al, niet echt flexibel.

Oppassen geblazen

Misplaatste automatisering leidt tot een industriële infrastructuur waarbij (a) verspilling in beton gegoten is, (b) machines veel dure aandacht vergen, (c) er weinig flexibiliteit is, en (d) continue verbetering lastig is geworden.
Pas dus op bij automatiseren. Ga niet lichtzinnig voor die grote, dure machine op basis van onbewezen technologie, voor toepassing in een voor jou relatief onbekend proces. Beter is het te kiezen voor een aantal kleinere, goedkopere en flexibelere machines met een bewezen technologie. En die toe te passen in processen die je al door en door heeft verbeterd. Dan kan automatisering zeker leiden tot de resultaten die je ervan verwacht.

Rob van Stekelenborg is directeur en oprichter van Dumontis. Hij adviseert en ondersteunt organisaties bij het verbeteren van hun operaties, van strategie tot en met uitvoering.

Reageer op dit artikel