blog

Een incident zit in een klein hoekje

HSE

Enkel met het juiste leiderschap worden de “kleine hoekjes” niet vergeten

Een incident zit in een klein hoekje

“Safe Work is ‘the gate’ to all work. Let us pass through this gate.” Dit waren in 1957 de woorden van Eiji Toyoda. Veiligheid is altijd al een belangrijk aspect geweest van het Toyota Productie Systeem (TPS). En zou het daarmee ook moeten zijn voor het Lean-gedachtegoed, dat op TPS is gebaseerd.

HYP: How’s Your Process?

Hoewel het belang van veiligheid voorop staat, wordt het binnen Lean gezien als consequentie van het proces, net zoals productiviteit of kwaliteit . Het gaat daarom ook elke dag in alle teams over HYP: “How’s Your Process?”
Op die manier wordt veiligheid bij de dagelijkse operationele leiding gelegd; geïntegreerd in de dagelijkse werkzaamheden. Net zoals bij het aspect kwaliteit geldt ook bij veiligheid dat het de taak van iedereen is. Je bent zelf (mede-)verantwoordelijk voor je eigen veiligheid.
Betekent dit dan dat er geen veiligheidsfunctie is bij Toyota? Zeker wel, maar zoals niet geheel ongebruikelijk binnen Toyota heet deze functie de Safety Promotion Office. Ze “bevorderen” de veiligheid. Maar deze afdeling draagt uitdrukkelijk niet de verantwoordelijkheid voor veiligheid.

Safety dojo

Interessant binnen Toyota is ook het gebruik van zogenaamde “safety dojos”. Een dojo, zoals wellicht bekend, is een zaal waarin men oefent in Japanse zelfverdedigingskunsten of vechtsporten. Een safety dojo binnen Toyota is een specifieke ruimte binnen de fabriek waar men wordt getraind in de veiligheidsaspecten van het werk dat men doet, de voorzorgsmaatregelen, en de veiligheidsmiddelen die worden gebruikt. Op elk moment van dag kan een leidinggevende dit zo weer onder de aandacht brengen bij het team.

Veiligheid: integraal onderdeel

Dat veiligheid geen separaat thema is binnen Lean blijkt ook wel uit de andere Lean principes. Neem het voorkomen en beperken van overproductie door middel van een just-in-time of JIT-systeem. Dit leidt tot veel lagere en beheerste voorraden dan in traditioneel georiënteerde ondernemingen. Dus minder producten, minder noodzaak voor vaak gevaarlijke opslaglocaties, minder gebruikmaking van rekken, minder onderdelen in de rij- en looproutes, en overzichtelijke werkplekken.
JIT leidt ook tot een meer evenwichtige werkdruk. Het hebben van minder stressvolle situaties en perioden leidt absoluut tot een afname van risicovolle omstandigheden.
Nog krachtiger is het inzetten van een zogenaamde poka-yoke, een foutpreventie-mechanisme, waarbij na detectie van een afwijking het proces direct wordt stilgezet. Daarmee kunnen incidenten zelfs worden verhinderd, en menselijke fouten grotendeels worden voorkomen.
En dat zoiets als 5S een belangrijke bijdrage levert aan de veiligheid hoef ik hier denk ik niet te betogen.

Leiderschap als sleutel

Toen ik als verantwoordelijke, onder andere voor EHS, een ronde liep door een fabriek, bleek de nooduitgang op slot te zitten. Ik vroeg de afdelingsmanager naar de reden daarvan, want zo dient deze deur natuurlijk niet zijn doel. De man sommeerde de betrokken supervisor de deur van het slot af te halen. Ik vroeg hem daarna waarom hij niet eerst de vraag had gesteld waarom de deur überhaupt op slot zat. We zochten de supervisor weer op en stelde hem deze vraag. En wat bleek? De deur waaide continu open door de wind, en zo waaide er zand de fabriek in hetgeen desastreus was voor de kwaliteit van de producten. De deur moest dus eigenlijk worden hersteld. Maar de leidinggevende had door zijn houding en gedrag de mogelijkheid dit te leren  doen mislukken. Het was een goede ervaring voor hem.

Leiderschap op elk niveau van de organisatie blijft het meest kritieke onderdeel van veiligheidsbeleid. Een veiligheidsincident zit in een klein hoekje, en alleen met het juiste leiderschap kan er een team met de juiste houding en het juiste gedrag worden ontwikkeld, waarin ook deze “kleine hoekjes” niet worden vergeten.
Kortom: stel jezelf eens de volgende vragen: Hoe draagt ons productiesysteem eigenlijk bij aan het bevorderen van de veiligheid? En in hoeverre participeren onze leidinggevenden in het continu verbeteren daaran? Dat kan goede startpunten opleveren voor de volgende stap op veiligheidsgebied.

Rob van Stekelenborg is directeur en oprichter van Dumontis. Hij adviseert en ondersteunt organisaties bij het verbeteren van hun operaties, van strategie tot en met uitvoering.

Reageer op dit artikel