nieuws

Nieuwe middelen om veiliger te werken

HSE

Tweehandenbediening, operator interfaces voor een veilige bediening, modulair configureerbare veiligheidscontrollers, geofencing, veiligheidsapps, games, veiligheids-automatiseringssoftware,… Producten, systemen en programma’s komen op de markt die de veiligheid op de werkvloer kunnen verbeteren. Ook verschijnen de eerste berichten dat robots op een veilige manier kunnen samenwerken met mensen, zonder een hek eromheen. Zorgen technologische innovaties voor minder incidenten in de maakindustrie of is er sprake van schijnveiligheid?

Nieuwe middelen om veiliger te werken
Volkswagen heeft een slimme robot ontwikkeld die in nauwe samenwerking met mensen opereert. (foto: Volkswagen)

Half november stuurde Volkswagen Group het bericht de wereld in dat het bedrijf een slimme robot heeft ontwikkeld die niet alleen productmatige handelingen kan verrichten, maar die dat voor het eerst ook in nauwe samenwerking met mensen doet. De intelligente robot detecteert ‘met gevoel’ precies wat mensen willen dat hij doet. Door de robot te voorzien van sensoren, hightech 3D-lenzen en intelligente software, kan hij samen met werknemers in een kleine ruimte werken en met hen communiceren. De robot kan op die manier fysiek zwaar werk of ergonomisch moeilijke taken overnemen. En dat zonder gevaar, beweert Volkswagen. ‘De robot begrijpt mijn aanwijzingen; een kleine beweging volstaat om de robot te stoppen of hem te laten starten en hij overhandigt me op mijn verzoek onderdelen of gereedschap. Zodra ik het werkgebied van de robot benader zonder een gebaar te maken, vermindert hij automatisch z’n snelheid en wijkt hij uit’, stelt Wolfgang Hackenberg, één van de drijvende krachten achter deze nieuwe robot. Verwacht wordt dat de slimme robot binnen drie tot vijf jaar in de fabrieken is geïntegreerd.

Samenwerking
Dit zijn interessante ontwikkelingen, stelt ook Johan van Velthoven. Hij is teamleader van een groep normalisatieconsultants bij de NEN. Deze groep zet zich in op het vlak van normcommissies die te maken hebben met transport en logistiek, industriële machines, ATEX-omgevingen, drukapparatuur, en arbeidsveiligheid. ‘Vergaande digitalisering en deze nieuwe vorm van robotisering zijn aandachtspunten waarvan nog een behoorlijke impact is te verwachten. Dat staat als een paal boven water.’ Er zijn twee aspecten die daarbij aan het veranderen zijn, geeft Van Velthoven aan. ‘In het verleden werd een machine zodanig geprogrammeerd dat hij in staat was om 100.000 keer of meer een taak nauwkeurig en op exact dezelfde manier te herhalen. Het voorspellende karakter zorgde ervoor dat je heel goed wist wat je kon verwachten. Vervolgens werd er een hek omheen geplaatst zodat niemand bij deze machine kon. Zo gauw iemand in de buurt van de machine kwam, werd deze automatisch uitgeschakeld, wat over het algemeen zorgde voor een veilige situatie. Bij deze nieuwe vorm van automatisering worden de hekken weggehaald en bevinden de zogenoemde co-robots zich tussen mensen op de werkvloer, of ze vormen samen met de werknemer één geheel, zoals bij exoskeletten. Dit zijn weliswaar andere type machines die taken doorgaans met een lagere snelheid uitvoeren dan de klassieke variant, maar het feit blijft dat ze in het werkterrein van werknemers komen.’

Complexiteit
Een tweede aspect waar we steeds vaker mee te maken krijgen, is de toenemende complexiteit. Van Velthoven: ‘Robots worden voorzien van steeds meer sensoren en geleidelijk aan wordt kunstmatige intelligentie geïmplementeerd. Een via sensoren waargenomen situatie leidt dankzij ingewikkelde algoritmes tot specifieke handelingen. De zelflerende algoritmes moeten ervoor zorgen dat interpretaties de productie én de machineveiligheid ten goede komen. Echter, door een toenemende complexiteit zullen wij als mens niet altijd meer kunnen bevatten hoe computergestuurde beslissingen tot stand zijn gekomen. De voorspelbaarheid van het gedrag en de beweging die een robot gaat maken, zal daardoor enigszins verloren gaan.’ Is dit automatisch onveiliger? ‘Niet noodzakelijk’, stelt de NEN-specialist. ‘We komen geleidelijk aan in een nieuwe situatie terecht waarin we moeten nagaan aan welke eisen de nieuwe oplossingen zullen moeten voldoen om de veiligheid tot op een bepaald niveau te kunnen blijven waarborgen. We zullen hier met z’n allen wel extra aandacht aan moeten besteden. Hier ligt nog veel werk.’ Momenteel wordt door een aantal bedrijven al nagedacht over het inbouwen van een noodknop  waarbij het voor een kunstmatig intelligent programma onmogelijk is om zichzelf aan te leren deze noodknop te omzeilen. Bij vergaande digitalisering zullen met andere woorden nieuwe problemen opduiken waaraan men het hoofd moet zien te bieden om te zorgen voor een veilige situatie.

 

Het volledige artikel staat in de uitgave van PT Industrieel Management die op 15 december op de mat ligt. Vanaf begin 2017 kunnen abonnees PT Industrieel Management ook online lezen.

Reageer op dit artikel