blog

Autopech

Manufacturing

‘Een harde brexit zou de hechte productieketens in West-Europa ernstig kunnen verstoren.’

Autopech
Albert Jan Swart, sectoreconoom industrie bij ABN AMRO (foto: Hannie Verhoeven)

De auto-industrie heeft wel eens betere tijden gekend. Door de trager groeiende wereldeconomie zijn gedurende de eerste zes maanden van dit jaar zeven procent minder auto’s verkocht. Intussen moeten fabrikanten investeren in schonere auto’s, want de uitstootnormen zijn aangescherpt. Ook de ontwikkeling van elektrische auto’s slurpt grote hoeveelheden kapitaal op. Tot overmaat van ramp krijgt de auto-industrie ook nog eens concurrentie van machtige techbedrijven uit Silicon Valley, die miljarden in zelfrijdende auto’s pompen. Dat is pech hebben.

Maar het kan altijd erger, zoals in het Verenigd Koninkrijk (VK). Daar werden van januari tot en met juni slechts 666.000 auto’s geproduceerd, liefst twintig procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Vanwege de naderende brexit zijn autofabrikanten gestopt met investeren in hun Britse fabrieken. Verscheidene grote fabrikanten hebben begin dit jaar zelfs aangekondigd dat ze hun Britse fabrieken zullen sluiten. Hoe de brexit ook uit mag pakken, het is vrijwel zeker dat de handel met het VK door extra papierwerk en mogelijke files aan de grens duurder wordt, om over de effecten van mogelijke importtarieven tot tien procent nog maar te zwijgen.

Dat is in de eerste plaats dramatisch voor de circa 850.000 Britten die werkzaam zijn in de auto-industrie, maar het heeft ook gevolgen voor Nederland. Er zijn namelijk honderden Nederlandse bedrijven die onderdelen leveren aan Britse autofabrieken. Een harde brexit heeft trouwens enorme weerslag op de gehele Europese auto-industrie, want de productieketens van Europese autofabrikanten zijn in de loop van decennia sterk met elkaar verweven geraakt via een complex netwerk van toeleveranciers.

Hoe is dat zo gekomen? Begin vorige eeuw was de automobiel nog een heel nieuw product dat alleen betaalbaar was voor de elite. Henry Ford zette in op standaardisatie en procesinnovatie om de kosten radicaal omlaag te brengen, zodat de automobiel voor de massa betaalbaar werd. Beroemd is zijn uitspraak dat de klant elke kleur Ford kon krijgen die hij maar wilde, als die kleur maar zwart was. Dankzij dit soort trucs wist Ford de productietijd van een auto terug te brengen van twaalf uur naar 93 minuten. In de loop der jaren zijn ook onderdelen steeds meer gestandaardiseerd. Dat maakte de productie efficiënter en maakte het eenvoudiger om de productie van onderdelen uit te besteden.

Na de Tweede Wereldoorlog overspoelde een nieuwe procesinnovatie de auto-industrie: ‘lean manufacturing’. De Japanse industriëlen Taiichi Ohno en Shigeo Shingo ontwikkelden een nieuwe techniek: ‘Just-In-Time-production’. In de rest van de wereld werd nog gewerkt met ruime voorraden aan materiaal en onderdelen, zodat de productielijn nooit zou stilvallen. De Japanners hadden een totaal andere kijk op voorraad: een te grote voorraad beperkt het zicht op inefficiënties in de processen. Zij verkleinden de voorraad om fabrieken te dwingen efficiënter te worden.

Pas decennia later kreeg de rest van de wereld lucht van deze Japanse techniek. Begin jaren tachtig stortte de tweede oliecrisis Europa in een diepe recessie. Toen viel pas op dat de Japanners hun nieuwe productiemethode tot in de puntjes hadden verfijnd. De productie van Toyota was vrijwel foutloos en veel goedkoper dan de auto-industrie in Europa en in de VS.

De laatste decennia heeft de Europese auto-industrie een inhaalslag gemaakt. De Europese eenwording hielp daarbij. In 1986 spraken de twaalf leden van de Europese Gemeenschap af dat er vanaf 1993 vrij verkeer zou zijn van goederen, diensten, kapitaal en personen. Invoertarieven en grenscontroles werden afgeschaft. Zo hielp de Europese Unie de auto-industrie een handje bij het toepassen van ‘Just-in-time production’. Europese autofabrikanten volgden het Japanse voorbeeld en elimineerden de voorraden. De productie werd efficiënter en de levering van onderdelen werd precies afgestemd op de productieplanning. Duizenden Europese bedrijven, waaronder ook veel Britse en Nederlandse, raakten perfect op elkaar ingespeeld.

Een harde brexit zou de hechte productieketens in West-Europa ernstig kunnen verstoren. Dit is erger dan autopech. Als het tegenzit, rijdt de Britse auto-industrie een afgrond in en rijden veel Europese leveranciers er achteraan.

Albert Jan Swart, sectoreconoom industrie bij ABN AMRO

Reageer op dit artikel