blog

Veiligheid: balans tussen transparantie en concurrentiepositie

SCM

Verbetering van veiligheid kent dilemma’s. Dat maakt het noodzakelijk om er vanuit verschillende perspectieven naar te kijken. Zo ook deze visie, die ik samen met mijn collega’s Vincent van der Vlies (Veiligheid, bestuur & recht) en Wouter Verbeek (Operational management in de industrie) ontwikkelde.

Veiligheid: balans tussen transparantie en concurrentiepositie
Nanning de Jong is managing consultant bij Berenschot. Hij werkt aan digitale transformaties van industriële bedrijven bij het toepassen van bijvoorbeeld additive manufacturing en blockchain.

Veiligheid door transparantie

Veiligheid is in het belang van de industrie, van medewerkers en omwonenden. Het moet op de lange termijn het unique selling point worden van de (chemische) industrie en het vestigingsklimaat in Nederland. De ambitie van de Safety Delta Nederland sluit hier naadloos op aan en moet de (petro)chemische industrie anno 2030 de veiligste ter wereld te maken.

In het Programmaplan Duurzame Veiligheid 2030 wordt transparantie gezien als drijvende kracht om veiligheid in de sector te verhogen. Het heeft doelstellingen om informatie tussen bedrijven onderling én tussen bedrijven en overheid te delen zodat daarmee de veiligheid duurzaam wordt verbeterd. Daarmee kan de preventie van zware ongevallen worden versterkt en geleerd worden van zware ongevallen. Het helpt de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers, omwonenden en het milieu. Daarnaast moet informatie worden gedeeld met de maatschappij zodat het transparantie en vertrouwen groeit dat de ervaren veiligheid duurzaam wordt verbeterd.

Nog te weinig transparantie

Helaas zijn in de jaren na het Chemiepack incident (2011) nog altijd incidenten te betreuren geweest, zoals emissies van ethyleenoxide, formaldehyde en een MSPO2 explosie. Niet alleen hebben de inspectiediensten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) te weinig capaciteit en ontberen zij middelen, maar ook constateert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (2017) “met enige verbazing” dat de transparantie van de bedrijven onderling en naar de overheid toe nog niet op gang is gekomen in de afgelopen jaren. De veiligheid moet dus (en kan!) nog altijd worden vergroot en transparantie van en communicatie door de sector en andere belanghebbenden moet verbeteren.

Tegengestelde belangen

Hoewel eigenlijk niemand tegen betere preventie en bestrijding van én het beter leren over ongevallen kan zijn, wordt vaak niet stilgestaan bij tegengestelde belangen. De belangrijkste daarvan is het beschermen van de concurrentiepositie. Bedrijven willen namelijk niet dat concurrenten en inkopers transparant inzicht hebben in hun voorraden en transportbewegingen. Concurrenten zouden bijvoorbeeld kennis kunnen verkrijgen over het feit dat productiecapaciteit bijna vol zit of dat de productie-efficiëntie wel heel laag is. Dat belemmert nu het delen van informatie tussen bedrijven, met overheden en met omwonenden. Toch is die patstelling wel te doorbreken.

Gemeenschappelijke blockchain

Met mijn Berenschot-collega’s onderzoek en ontwerp ik een gemeenschappelijke ICT-infrastructuur met blockchain die wel de belangen kan balanceren van partijen in de sector. Dit moet recht doen aan de belangen van alle partijen, van producenten en afnemers tot overheden en toezichthouders. In de basis moet het de concurrentiepositie van bedrijven kunnen beschermen: bedrijven houden regie op eigen gegevens en bepalen wie wanneer welke gegevens mag inzien of wijzigen. Op geaggregeerd niveau kan stuurinformatie worden verkregen voor zowel toezichthouders als bedrijven: welke wegvakken bereiken bijvoorbeeld binnenkort hun veiligheidsplafond voor transportbewegingen met gevaarlijke stoffen? Hoe kunnen auditors en inspectiediensten daarnaast handmatige controles verminderen door geautomatiseerd en realtime controles uit te voeren? En hoe kunnen partijen bij crisissituaties direct toegang krijgen tot de laatste gegevens? Decentrale systemen zoals blockchain kunnen de robuustheid van informatie-uitwisseling, onweerlegbare vastlegging en voorwaarden voor transparantie faciliteren, zeker ook in tijden van crisis.

Dat kan niet het systeem zijn van één bedrijf of één overheid. Het wordt een gemeenschappelijke infrastructuur voor veiligheid van alle partijen.  En daar is nu een start mee gemaakt.

Deze column is geschreven door Nanning de Jong samen met Berenschot collega’s Vincent van der Vlies (Veiligheid, bestuur & recht) en Wouter Verbeek (Operational management in de industrie).

Reageer op dit artikel